Donderdag veiligheid: Het gevaar van onderkoeling

Dat wintersport niet zonder gevaren is weet iedereen. Wat niet veel mensen weten is dat onderkoeling één van de gevaarlijkste letsels is die je tijdens de wintersport kunt oplopen. Vooral tijdens de donkere wintermaanden is het oppassen geblazen!

Door Roelien Luyt:

De zon schijnt en er is geen wolkje aan de lucht. Je fleecetrui heb je in het appartement gelaten. Veel te warm, je hebt geen zin om je kapot te zweten.  Zo rond een uur of drie wordt het donkerder en kouder. Om terug te komen naar het dorp moet je nog vier sleep- en stoeltjesliften nemen en nog vier keer afdalen. In de lift steekt de wind op. Je krijgt het koud en begint te rillen. Inmiddels begint ook de honger begint toe te slaan. Je voelt je flauw en raakt geïrriteerd wanneer je skimaatje niet opschiet bij de WC. Het enige wat je nu zou willen is bij de open haard zitten met een kop warme chocomelk.

Wat is onderkoeling?
Bovenstaand voorbeeld toont aan hoe gemakkelijk je te maken kunt krijgen met onderkoeling.  Als de kerntemperatuur van het lichaam daalt tot onder de normale waarde van 37˚C dan spreken we van onderkoeling. Het lichaam gaat maatregelen nemen om de kerntemperatuur zolang mogelijk vast te houden. In de huid trekken de bloedvaten zich samen, zodat geen warmte afgifte meer plaatsvindt. De onderkoelde persoon wordt bleek, krijgt kippenvel, gaat rillen en klappertanden. Op deze manier probeert het lichaam warmte te produceren. Hiervan is sprake in bovengenoemd  voorbeeld.

Bewustzijnsstoornissen

Als de kerntemperatuur onder de 34 ˚C is gedaald, spreken we van ernstige onderkoeling. Deze situatie kan bijvoorbeeld ontstaan bij een ongeval op of naast de piste waarbij het slachtoffer lang op de hulpdiensten moet wachten. Door het stilliggen op de koude ondergrond daalt de lichaamstemperatuur snel. De lichaamscellen gaan slechter functioneren. De hersenen reageren hierop met bewustzijnsstoornissen. Hierdoor raakt de persoon versuft of kan overdreven vrolijk of agressief gedrag vertonen. De vitale functies raken steeds meer verstoord en de ademhaling en bloedsomloop worden toenemend trager. Bij verdere daling tot onder de 32˚C  houdt het slachtoffer op met klappertanden. Er ontstaan problemen in de vitale functies (bloedsomloop, werking van de hersenen, longen). Deze problemen kunnen zelfs leiden tot de dood.

Wat kun je doen?
Het is dus belangrijk om de gevaren van onderkoeling niet te onderschatten.  Als iemand uit je groep onderkoeld raakt is het belangrijk om verdere onderkoeling te voorkomen en de vitale functies veilig te stellen.  Een ernstig onderkoeld slachtoffer heeft altijd professionele hulp nodig.  Zorg dus dat je altijd een telefoon en het nummer van de hulpdiensten bij de hand hebt!
In afwachting van de hulpdiensten doe je het volgende:

• Breng de persoon naar een warme beschutte omgeving
• Dek de persoon toe, maar zorg dat je zelf genoeg kleding aanhoudt om niet zelf onderkoeld te raken.
• Pak, als je voldoende materiaal hebt elk lichaamsdeel afzonderlijk in.
• Zorg bij het gebruik van isolatiedekens dat de zilveren kant naar de persoon gekeerd is.
• Bedek het hoofd zorgvuldig, maar laat het gezicht vrij.
• Als de persoon bij kennis is mag hij of zij warme, zoeter drank drinken. Dring het de persoon alleen niet op.

Voorkomen
Dat voorkomen beter is dan genezen, maag ook in dit geval duidelijk zijn. Draag goede isolerende ademende kleding, liefst in lagen over elkaar. Natte kleding isoleert niet, maar bevordert juist de afkoeling. Neem een rugzak mee met daarin extra kleding, een thermoskan met een warme drank en iets te eten. Het eten van calorierijk voedsel zal voor extra stofwisselingswarmte kunnen zorgen. Eventueel kun je een isolatiedeken meenemen. Deze zijn niet groter dan een kleine portemonnee en kosten nog geen vijf euro per stuk.

Roelien is freeridester en hoofdredacteur van Shesports.nl